Deutsch-polnischer Blog

Schlagwort: język polski

13–14 czerwca 2026 r., czyli polsko-niemiecki weekend w Bonn albo 3. konferencja polonijna KoKoPoL

Wzięłam udział w konferencji, wysłuchałam paneli i uczestniczyłam w warsztatach. Dowiedziałam się wielu ciekawych rzeczy. Między innymi tego, że istnieje Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 1991 roku, który w tym roku obchodzi 35. rocznicę podpisania. W ramach traktatu Niemcy zobowiązały się wspierać język i kulturę sąsiada, jako fundamentu dobrej europejskiej współpracy. I co? Tylko w nielicznych landach znajduje to odzwierciedlenie w rzeczywistości. Nawet jeśli polityczne deklaracje brzmią obiecująco, praktyka często wygląda inaczej niż zapisy na papierze. O tym właśnie dyskutowaliśmy.

Drugiego dnia konferencji głównym tematem był język polski. Przybyło wielu ciekawych i zaangażowanych ludzi oraz przedstawicieli różnych organizacji polonijnych, którzy mieli wiele dobrych pomysłów. Problem jest jednak jeden: język polski nadal pozostaje jednym z wielu języków mniejszościowych. W Niemczech można się go uczyć jako języka obcego albo jako języka pochodzenia (odziedziczonego). I tu zaczynają się schody. Jeśli jest to język obcy, metody nauczania powinny być inne niż w przypadku języka odziedziczonego. A co zrobić, gdy grupa uczniów/studentów jest mieszana? Czy część dzieci/dorosłych odsyłać do domu i zapraszać jedynie na egzamin? A co z nauczycielami i możliwościami kształcenia? Czy wszędzie istnieje odpowiednia oferta edukacyjna? Jedno pytanie rodziło kolejne.

Wizja jest, zaangażowani ludzie również, brakuje jednak konkretnych rozwiązań. Jak zachęcić Polonię, która sama mierzy się z wieloma wyzwaniami w niemieckiej rzeczywistości, aby posyłała dzieci na zajęcia HSU (Herkunftssprachlicher Unterricht)?

Jesteśmy bardzo różni i mamy bardzo różne potrzeby. Również język polski postrzegamy nie zawsze jako to samo narzędzie komunikacji. A co z dwujęzycznością? Czy wystarczy rozmawiać z dziećmi po polsku, aby automatycznie nauczyły się także czytać i pisać w tym języku?

Wróciłam do domu z wieloma znakami zapytania w głowie. Zabrakło mi również informacji o dobrych podręcznikach do nauki języka polskiego w ramach HSU oraz pomysłów na to, jak jeszcze skuteczniej zainteresować stronę niemiecką polską kulturą i językiem. Żyjemy wśród Niemców, mamy niemieckich partnerów i partnerki. Część naszych rodzin stanowią Niemcy. Nasi sąsiedzi, koledzy i koleżanki z pracy również. Jak ich zainteresować i przekonać do naszej tradycji oraz kultury?

Jest jeszcze dużo do zrobienia, więc zbierzmy siły i do pracy. Polski ist cool! Do zobaczenia na następnej konferencji.

Tajemnica „ś” i „ź”

Czy zauważyłaś lub zauważyłeś, że czasami piszemy wyrazy z „si”, a czasami z „ś”? Tak samo jest z „zi” i „ź”. Czy wiesz, od czego to zależy? Zaraz poznasz tę tajemnicę! Najpierw przypomnijmy sobie samogłoski i spółgłoski w języku polskim.

Samogłoski to: a, ą, e, ę, i, o, ó, u, y.
Spółgłoski to wszystkie pozostałe litery, np. b, c, ć, d, f, g, h, j, k, l, ł, m, n, ń, p, r, s, ś, t, w, z, ź, ż.

Możesz też zapamiętać prostą zasadę: wszystko, co nie jest samogłoską, jest spółgłoską.

A teraz najważniejsze:

  • „ś” i „ź” piszemy przed spółgłoskami
    np. śmiech, śnieg
  • „si” i „zi” piszemy przed samogłoskami
    np. siano, siedem, ziemia

O tym, kiedy jeszcze piszemy „ś” i „ź” (na końcu wyrazu), dowiesz się w innym ćwiczeniu.

Brzmi trochę trudno? Spokojnie — wystarczy kilka ćwiczeń i szybko to zapamiętasz!

Zmiana zasad pisowni od stycznia 2026 r.

„Masz babo placek!” – taka była moja pierwsza myśl, gdy usłyszałam o zmianach w pisowni języka polskiego. To już druga reforma językowa, której jestem świadkiem. Pierwszą przeżyłam przy okazji reformy języka niemieckiego w 1996 r. Później przyszły jeszcze jej poprawki w 2004 i 2006 roku. Dla osoby uczącej się języka obcego to wcale nie była mała rzecz – momentami naprawdę trudno było mieć pewność, czy piszę poprawnie.

Tym razem sprawa dotyczy mojego języka ojczystego. A to już zupełnie inna historia i – nie ukrywam – trochę inne emocje.

Jeśli chcecie dokładniej przyjrzeć się nowym zasadom, publikuję – za zgodą Rady Języka Polskiego – „Mały słownik ortograficzny. Nowe reguły pisowni 2026” autorstwa Ewy Kołodziejek, Danuty Krzyżyk, Aldony Skudrzyk i Barbary Sobczak. Otrzymałam go na licencji CC BY-NC 4.0, co oznacza, że mogę udostępnić go na blogu nieodpłatnie, bez żadnych korzyści finansowych.

Informacje o samej licencji znajdziecie tutaj:                                                       
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.pl

A teraz coś, co dla wielu może być najważniejsze!
Jeśli ktoś liczył na to, że nowe przepisy raz na zawsze uporządkują dylematy typu „rz” czy „ż”, „ch” czy „h”, „ó” czy „u” – muszę Was rozczarować.

Rada Języka Polskiego nie wprowadziła i – jak zapowiada – nie planuje wprowadzać zmian w podstawowych zasadach dotyczących zapisu tych samogłosek i spółgłosek. A więc ortograficzne klasyki pozostają z nami.

Dla zainteresowanych szczegółami publikuję jeszcze link do oficjalnej informacji o najważniejszych zmianach w zasadach pisowni polskiej:
https://pan.pl/rada-jezyka-polskiego-oglasza-najnowsze-zmiany-w-zasadach-polskiej-pisowni/

Ortografia: „rz” w nazwach zawodów oraz „ż” w zakończeniach „-aż” i „-eż”

W poniższych dwóch ćwiczeniach zostały zilustrowane przy pomocy AI dwie zasady ortograficzne: „rz” w nazwach zawodów oraz „-aż” i „-eż” w zakończeniach słów. Szukając odpowiednich nazw zawodów zaskoczyło mnie to, że zasada dotyczy przede wszystkim męskich form zawodów, a podczas szukania słów ilustrujących zasadę „-eż”, długo zastanawiałam się, czy „papież” należy zakwalifikować, jako zawód, a tym samym, jako wyjątek od reguły dotyczącej zawodów z końcówką „-rz”!?

Słownik polsko@polski

W listopadzie 2025 r. miałam zaszczyt wziąć udział w programie Słownik polsko@polski i porozmawiać na platformie Zoom z prof. Janem Miodkiem.

Program emitowany jest na antenie TVP Polonia od 2009 roku i poświęcony jest zagadnieniom języka polskiego. W każdym odcinku prof. Miodek odpowiada na pytania dotyczące etymologii polskich wyrazów, ich znaczeń lub spełnia prośby widzów, którzy proszą o ocenę normatywną różnych form językowych języka polskiego. Pytania prof. Miodek otrzymuje od widzów programu mailem, listownie lub za pośrednictwem Facebooka. W programie prezentowane są też sondy uliczne, w których przechodnie pytani są o znaczenia wyrazów polskich, starych lub tych najnowszych. 

Wraz ze mną w odcinku 669 programu wzięli udział: Szkoła Polska przy Ambasadzie RP w Budapeszcie i pan Marcin z Warszawy.

Emisja odcinka z naszym udziałem jest zaplanowana na antenie TVP Polonia 15 grudnia 2025 r. o godz. 18.15 – premiera – oraz dwie powtórki.

Po emisji program można bezpłatnie obejrzeć na VOD – stronach TVP:

https://vod.tvp.pl/website/slownik-polskopolski,296452/video

Sceny z odcinka można też zobaczyć pod linkiem:

https://www.facebook.com/Slownikpolskopolski